Maecenas atavis edite regibus,

o | et praesidium et dulce decus meum,

sunt quos curriculo pulverem Olympicum

collegisse iuvat, metaque fervidis

evitata rotis palmaque nobilis

terrarum dominos evehit ad deos;

hunc si mobilium turba Quiritium

certat tergeminis tollere honoribus;

illum, si proprio condidit horreo

quidquid de Libycis verritur areis.

Gaudentem patrios findere sarculo

agros Attalicis condicionibus

numquam demoveas, ut trabe Cypria

Myrtoum pavidus nauta secet mare.

Luctantem Icariis fluctibus Africum

mercator metuens otium et oppidi

laudat rura sui; mox reficit rates

quassas, indocilis pauperiem pati.

Est qui nec veteris pocula Massici

nec partem solido demere de die

spernit, nunc viridi membra sub arbuto

stratus, nunc ad aquae lene caput sacrae.

Multos castra iuvant et lituo tubae

permixtus sonitus bellaque matribus

detestata. Manet sub Iove frigido

venator tenerae coniugis immemor,

seu visa est catulis cerva fidelibus,

seu rupit teretes Marsus aper plagas.

Me doctarum hederae praemia frontium

dis miscent superis, me gelidum nemus

Nympharumque leves cum Satyris chori

secernunt populo, si neque tibias

Euterpe cohibet nec Polyhymnia

Lesboum refugit tendere barbiton.

Quod si me lyricis vatibus inseres,

sublimi feriam sidera vertice.

Iam satis terris nivis atque dirae

grandinis misit Pater et rubente

dextera sacras iaculatus arces

terruit Urbem,

terruit gentes, grave ne rediret

saeculum Pyrrhae nova monstra questae,

omne cum Proteus pecus egit altos

visere montes,

piscium et summa genus haesit ulmo,

nota quae sedes fuerat columbis,

et superiecto pavidae natarunt

aequore dammae.

Vidimus flavum Tiberim retortis

litore Etrusco violenter undis

ire deiectum monumenta regis

templaque Vestae,

Iliae dum se nimium querenti

iactat ultorem, vagus et sinistra

labitur ripa Iove non probante u-

xorius amnis.

Audiet cives acuisse ferrum,

quo graves Persae melius perirent,

audiet pugnas vitio parentum

rara iuventus.

Quem vocet divum populus ruentis

imperi rebus? Prece qua fatigent

virgines sanctae minus audientem

carmina Vestam?

Cui dabit partes scelus expiandi

Iuppiter? Tandem venias, precamur,

nube candentes umeros amictus

augur Apollo;

sive tu mavis, Erycina ridens,

quam Iocus circum volat et Cupido;

sive neglectum genus et nepotes

respicis, auctor

heu, nimis longo satiate ludo,

quem iuvat clamor galeaeque leves

acer et Mauri peditis cruentum

vultus in hostem;

sive mutata iuvenem figura

ales in terris imitaris, almae

filius Maiae, patiens vocari

Caesaris ultor:

serus in caelum redeas, diuque

laetus intersis populo Quirini,

neve te nostris vitiis iniquum

ocior aura

tollat; hic magnos potius triumphos,

hic ames dici pater atque princeps,

neu sinas Medos equitare inultos

te duce, Caesar.

Sic te diva potens Cypri,

sic fratres Helenae, lucida sidera,

ventorumque regat pater

obstrictis aliis, praeter Iapyga,

navis, quae tibi creditum

debes Vergilium; finibus Atticis

reddas incolumem, precor,

et serves animae dimidium meae.

Illi robur et aes triplex

circa pectus erat, qui fragilem truci

commisit pelago ratem

primus, nec timuit praecipitem Africum

decertantem Aquilonibus,

nec tristes Hyadas, nec rabiem Noti,

quo non arbiter Hadriae

maior, tollere seu ponere vult freta.

Quem mortis timuit gradum,

qui siccis oculis monstra natantia,

qui vidit mare turbidum et

infames scopulos Acroceraunia?

Nequiquam deus abscidit

prudens Oceano dissociabili

terras, si tamen impiae

non tangenda rates transiliunt vada.

Audax omnia perpeti

gens humana ruit per vetitum nefas:

audax Iapeti genus

ignem fraude mala gentibus intulit;

post ignem aetheria domo

subductum macies et nova febrium

terris incubuit cohors,

semotique prius tarda necessitas

Leti corripuit gradum;

expertus vacuum Daedalus aëra

pennis non homini datis;

perrupit Acheronta Herculeus labor.

Nil mortalibus ardui est:

caelum ipsum petimus stultitia neque

per nostrum patimur scelus

iracunda Iovem ponere fulmina.

Solvitur acris hiems grata vice veris et Favoni,

trahuntque siccas machinae carinas,

ac neque iam stabulis gaudet pecus, aut arator igni,

nec prata canis albicant pruinis.

Iam Cytherea choros ducit Venus, imminente Luna,

iunctaeque Nymphis Gratiae decentes

alterno terram quatiunt pede, dum graves Cyclopum

Vulcanus ardens urit officinas.

Nunc decet aut viridi nitidum caput impedire myrto,

aut flore, terrae quem ferunt solutae,

nunc et in umbrosis Fauno decet immolare lucis,

seu poscat agna, sive malit haedo.

Pallida mors aequo pulsat pede pauperum tabernas,

regumque turres. O beate Sexti,

vitae summa brevis spem nos vetat inchoare longam.

Iam te premet nox, fabulaeque Manes,

et domus exilis Plutonia; quo simul mearis,

nec regna vini sortiere talis,

nec tenerum Lycidan mirabere, quo calet iuventus

nunc omnis et mox virgines tepebunt.

Quis multa gracilis te puer in rosa

perfusus liquidis urget odoribus

grato, Pyrrha, sub antro?

Cui flavam religas comam,

simplex munditiis? Heu quotiens fidem

mutatosque deos flebit, et aspera

nigris aequora ventis

emirabitur insolens,

qui nunc te fruitur credulus aurea,

qui semper vacuam, semper amabilem

sperat, nescius aurae

fallacis. Miseri quibus

intentata nites! Me tabula sacer

votiva paries indicat uvida

suspendisse potenti

vestimenta maris deo.

Scriberis Vario fortis et hostium

victor, Maeonii carminis alite,

quam rem cumque ferox navibus aut equis

miles, te duce, gesserit.

Nos, Agrippa, neque haec dicere nec gravem

Pelidae stomachum cedere nescii,

nec cursus duplicis per mare Ulixei

nec saevam Pelopis domum

conamur, tenues grandia, dum pudor

imbellisque Lyrae Musa potens vetat

laudes egregii Caesaris et tuas

culpa deterere ingeni.

Quis Martem tunica tectum adamantina

digne scripserit, aut pulvere Troico

nigrum Merionem, aut ope Palladis

Tydidem superis parem?

Nos convivia, nos proelia virginum

sectis in iuvenes unguibus acrium

cantamus, vacui sive quid urimur,

non praeter solitum leves.

Laudabunt alii claram Rhodon aut Mytilenen

aut Epheson bimarisve Corinthi

moenia vel Baccho Thebas vel Apolline Delphos

insignis aut Thessala Tempe;

sunt quibus unum opus est intactae Palladis urbem

carmine perpetuo celebrare et

undique decerptam fronti praeponere olivam;

plurimus in Iunonis honorem

aptum dicet equis Argos ditisque Mycenas:

me nec tam patiens Lacedaemon

nec tam Larisae percussit campus opimae,

quam domus Albuneae resonantis

et praeceps Anio ac Tiburni lucus et uda

mobilibus pomaria rivis.

Albus ut obscuro deterget nubila caelo

saepe Notus neque parturit imbres

perpetuo, sic tu sapiens finire memento

tristitiam vitaeque labores

molli, Plance, mero, seu te fulgentia signis

castra tenent, seu densa tenebit

Tiburis umbra tui. Teucer Salamina patremque

cum fugeret, tamen uda Lyaeo

tempora populea fertur vinxisse corona,

sic tristis affatus amicos:

«quo nos cumque feret melior fortuna parente,

ibimus, o socii comitesque.

Nil desperandum, Teucro duce et auspice Teucro:

certus enim promisit Apollo

ambiguam tellure nova Salamina futuram.

O fortes peioraque passi

mecum saepe viri, nunc vino pellite curas;

cras ingens iterabimus aequor.»

Lydia, dic, per omnes

te deos oro, Sybarin cur properes amando

perdere, cur apricum

oderit campum patiens pulveris atque solis;

cur neque militares

inter aequales equitet, Gallica nec lupatis

temperet ora frenis!

Cur timet flavum Tiberim tangere? Cur olivum

sanguine viperino

cautius vitat, neque iam livida gestat armis

bracchia saepe disco,

saepe trans finem iaculo nobilis expedito?

Quid latet, ut marinae

filium dicunt Thetidis sub lacrimosa Troiae

funera, ne virilis

cultus in caedem et Lycias proriperet catervas?

Vides ut alta stet nive candidum

Soracte nec iam sustineant onus

silvae laborantes geluque

flumina constiterint acuto.

Dissolve frigus ligna super foco

large reponens atque benignius

deprome quadrimum Sabina

o Thaliarche, merum diota.

Permitte divis cetera, qui simul

stravere ventos aequore fervido

deproeliantes, nec cupressi

nec veteres agitantur orni.

Quid sit futurum cras, fuge quaerere et,

quem Fors dierum cumque dabit, lucro

adpone nec dulces amores

sperne, puer, neque tu choreas,

donec virenti canities abest

morosa. Nunc et campus et areae

lenesque sub noctem susurri

composita repetantur hora,

nunc et latentis proditor intimo

gratus puellae risus ab angulo

pignusque dereptum lacertis

aut digito male pertinaci.

Mercuri, facunde nepos Atlantis,

qui feros cultus hominum recentum

voce formasti catus et decorae

more palaestrae,

te canam, magni Iovis et deorum

nuntium curvaeque lyrae parentem,

callidum, quidquid placuit, iocoso

condere furto.

Te boves olim nisi reddidisses

per dolum amotas, puerum minaci

voce dum terret, viduus pharetra

risit Apollo.

Quin et Atridas, duce te, superbos

Ilio dives Priamus relicto

Thessalosque ignes et iniqua Troiae

castra fefellit.

Tu pias laetis animas reponis

sedibus virgaque levem coerces

aurea turbam, superis deorum

gratus et imis.

Tu ne quaesieris, scire nefas, quem mihi, quem tibi

finem di dederint, Leuconoe, nec Babylonios

temptaris numeros. Ut melius, quidquid erit, pati!

Seu pluris hiemes seu tribuit Iuppiter ultimam,

quae nunc oppositis debilitat pumicibus mare

Tyrrhenum, sapias: vina liques et spatio brevi

spem longam reseces. Dum loquimur, fugerit invida

aetas: carpe diem, quam minimum credula postero.

Quem virum aut heroa lyra vel acri

tibia sumis celebrare, Clio?

Quem deum? Cuius recinet iocosa

nomen imago

aut in umbrosis Heliconis oris

aut super Pindo gelidove in Haemo?

Unde vocalem temere insecutae

Orphea silvae,

arte materna rapidos morantem

fluminum lapsus celeresque ventos,

blandum et auritas fidibus canoris

ducere quercus.

Quid prius dicam solitis parentis

laudibus, qui res hominum ac deorum,

qui mare ac terras variisque mundum

temperat horis?

Unde nil maius generatur ipso

nec viget quicquam simile aut secundum;

proximos illi tamen occupavit

Pallas honores

proeliis audax: neque te silebo,

Liber et saevis inimica virgo

beluis, nec te, metuende certa

Phoebe sagitta.

Dicam et Alciden puerosque Ledae,

hunc equis, illum superare pugnis

nobilem; quorum simul alba nautis

stella refulsit,

defluit saxis agitatus umor,

concidunt venti fugiuntque nubes,

et minax, quod sic voluere, ponto

unda recumbit.

Romulum post hos prius an quietum

Pompili regnum memorem, an superbos

Tarquini fasces, dubito, an Catonis

nobile letum.

Regulum et Scauros animaeque magnae

prodigum Paulum superante Poeno

gratus insigni referam camena

Fabriciumque.

Hunc et incomptis Curium capillis

utilem bello tulit et Camillum

saeva paupertas et avitus apto

cum lare fundus.

Crescit occulto velut arbor aevo

fama Marcelli; micat inter omnes

Iulium sidus velut inter ignes

luna minores.

Gentis humanae pater atque custos,

orte Saturno, tibi cura magni

Caesaris fatis data: tu secundo

Caesare regnes.

Ille seu Parthos Latio imminentes

egerit iusto domitos triumpho

sive subiectos Orientis orae

seras et Indos,

te minor latum reget aequus orbem:

tu gravi curru quaties Olympum,

tu parum castis inimica mittes

fulmina lucis.

Cum tu, Lydia, Telephi

cervicem roseam, cerea Telephi

laudas brachia, vae meum

fervens difficili bile tumet iecur.

Tum nec mens mihi nec color

certa sede manet; humor et in genas

furtim labitur, arguens,

quam lentis penitus macerer ignibus.

Uror, seu tibi candidos

turparunt humeros immodicae mero

rixae, sive puer furens

impressit memorem dente labris notam.

Non, si me satis audias,

speres perpetuum, dulcia barbare

laedentem oscula, quae Venus

quinta parte sui nectaris imbuit.

Felices ter et amplius,

quos irrupta tenet copula, nec, malis

divulsus querimoniis,

suprema citius solvet amor die.

O navis referent in mare te novi

fluctus! O quid agis? Fortiter occupa

portum! Nonne vides ut

nudum remigio latus

et malus celeri saucius Africo

antemnaeque gemant ac sine funibus

vix durare carinae

possint imperiosius

aequor? Non tibi sunt integra lintea,

non di, quos iterum pressa voces malo.

Quamvis Pontica pinus,

silvae filia nobilis,

iactes et genus et nomen inutile,

nil pictis timidus navita puppibus

fidit tu, nisi ventis

debes ludibrium, cave.

Nuper sollicitum quae mihi taedium,

nunc desiderium curaque non levis,

interfusa nitentes

vites aequora Cycladas.

Pastor cum traheret per freta navibus

Idaeis Helenen perfidus hospitam,

ingrato celeres obruit otio

ventos, ut caneret fera

Nereus fata: «Mala ducis avi domum,

quam multo repetet Graecia milite,

coniurata tuas rumpere nuptias

et regnum Priami vetus.

Heu heu, quantus equis, quantus adest viris

sudor! Quanta moves funera Dardanae

genti! Iam galeam Pallas et aegida

currusque et rabiem parat.

Nequiquam Veneris praesidio ferox

pectes caesariem, grataque feminis

imbelli cithara carmina divides;

nequicquam thalamo graves

hastas et calami spicula Cnosii

vitabis strepitumque et celerem sequi

Aiacem: tamen, heu, heu, serus, adulteros

crines pulvere collines.

Non Laertiaden, exitium tuae

gentis, non Pylium Nestora respicis?

Urgent impavidi te Salaminius

Teucer, te Sthenelus, sciens

pugnae, sive opus est imperitare equis,

non auriga piger. Merionen quoque

nosces. Ecce furit te reperire atrox,

Tydides melior patre;

quem tu, cervus uti vallis in altera

visum parte lupum graminis immemor,

sublimi fugies mollis anhelitu,

non hoc pollicitus tuae.

Iracunda diem proferet Ilio

matronisque Phrygum classis Achillei;

post certas hiemes uret Achaicus

ignis Iliacas domos».

O matre pulcra filia pulcrior,

quem criminosis cumque voles modum

pones iambis, sive flamma

sive mari libet Hadriano.

Non Dindymene, non adytis quatit

mentem sacerdotum incola Pythius,

non Liber aeque, non acuta

si geminant Corybantes aera,

tristes ut irae, quas neque Noricus

deterret ensis nec mare naufragum

nec saevus ignis nec tremendo

Iuppiter ipse ruens tumultu.

Fertur Prometheus addere principi

limo coactus particulam undique

desectam et insani leonis

vim stomacho apposuisse nostro.

Irae Thyesten exitio gravi

stravere et altis urbibus ultimae

stetere causae, cur perirent

funditus imprimeretque muris

hostile aratrum exercitus insolens.

Compesce mentem: me quoque pectoris

temptavit in dulci iuventa

fervor et in celeres iambos

misit furentem; nunc ego mitibus

mutare quaero tristia, dum mihi

fias recantatis amica

opprobriis animumque reddas.

Velox amoenum saepe Lucretilem

mutat Lycaeo Faunus, et igneam

defendit aestatem capellis

usque meis, pluviosque ventos.

Impune tutum per nemus arbutos

quaerunt laetantes et thyma deviae

olentis uxores mariti,

nec virides metuunt colubras

nec Martiales hoeduleae lupos,

utcumque dulci, Tyndari, fistula

valles et Usticae cubantis

levia personuere saxa.

Di me tuentur: dis pietas mea

et Musa est cordi. Hic tibi copia

manabit ad plenum benigno

ruris honorum opulenta cornu.

Hic in reducta valle Caniculae

vitabis aestus, et fide Teïa

dices laborantes in uno

Penelopen vitreamque Circen.

Hic innocentis pocula Lesbii

duces sub umbra: nec Semeleïus

cum Marte confundet Thyoneus

proelia; nec metues protervum

suspecta Cyrum, ne male dispari

incontinentes iniciat manus,

et scindat haerentem coronam

crinibus, immeritamque vestem.

Nullam, Vare, sacra vite prius severis arborem

circa mite solum Tiburis et moenia Catili;

siccis omnia nam dura deus proposuit neque

mordaces aliter diffugiunt sollicitudines.

Quis post vina gravem militiam aut pauperiem crepat?

Quis non te potius, Bacche pater, teque, decens Venus?

Ac ne quis modici transiliat munera Liberi,

Centaurea monet cum Lapithis rixa super mero

debellata, monet Sithoniis non levis Euhius,

cum fas atque nefas exiguo fine libidinum

discernunt avidi. Non ego te, candide Bassareu,

invitum quatiam nec variis obsita frondibus

sub divum rapiam: saeva tene cum Berecyntio

cornu tympana, quae subsequitur caecus amor sui

et tollens vacuum plus nimio gloria verticem

arcanique fides prodiga, perlucidior vitro.

Mater saeva Cupidinum

Thebanaeque iubet me Semeles puer

et lasciva licentia

finitis animum reddere amoribus.

Urit me Glycerae nitor

splendentis Pario marmore purius:

urit grata protervitas,

et vultus, nimium lubricus adspici.

In me tota ruens Venus

Cyprum deseruit; nec patitur Scythas,

et versis animosum equis

Parthum dicere, nec quae nihil attinent.

Hic vivum mihi cespitem, hic

verbenas, pueri, ponite, thuraque,

bimi cum patera meri:

mactata veniet lenior hostia.

Vile potabis modicis Sabinum

cantharis, Graeca quod ego ipse testa

conditum levi, datus in theatro

cum tibi plausus,

care Maecenas eques, ut paterni

fluminis ripae simul et iocosa

redderet laudes tibi Vaticani

montis imago.

Caecubum et prelo domitam Caleno

tu bibes uvam: mea nec Falernae

temperant vites neque Formiani

pocula colles.

Dianam tenerae dicite virgines,

intonsum, pueri, dicite Cynthium

Latonamque supremo

dilectam penitus Iovi.

Vos laetam fluviis et nemorum coma,

quaecumque aut gelido prominet Algido

nigris aut Erymanthi

silvis aut viridis Cragi;

vos Tempe totidem tollite laudibus

natalemque, mares, Delon Apollinis

insignemque pharetra

fraternaque umerum lyra.

Hic bellum lacrimosum, hic miseram famem

pestemque a populo et principe Caesare in

Persas atque Britannos

vestra motus aget prece.

Integer vitae scelerisque purus

non eget Mauris iaculis neque arcu

nec venenatis gravida sagittis,

Fusce, pharetra,

sive per Syrtes iter aestuosas

sive facturus per inhospitalem

Caucasum vel quae loca fabulosus

lambit Hydaspes.

Namque me silva lupus in Sabina,

dum meam canto Lalagen et ultra

terminum curis vagor expeditis,

fugit inermem:

quale portentum neque militaris

Daunias latis alit aesculetis,

nec Iubae tellus generat, leonum

arida nutrix.

Pone me pigris ubi nulla campis

arbor aestiva recreatur aura,

quod latus mundi nebulae malusque

Iuppiter urget;

pone sub curru nimium propinqui

solis, in terra domibus negata:

dulce ridentem Lalagen amabo,

dulce loquentem.

Vitas hinnuleo me similis, Chloë,

quaerenti pavidam montibus aviis

matrem, non sine vano

aurarum et siluae metu.

Nam seu mobilibus vepris inhorruit

ad ventum foliis, seu virides rubum

dimovere lacertae,

et corde et genibus tremit.

Atqui non ego te tigris ut aspera,

Gaetulusve leo, frangere persequor.

Tandem desine matrem

tempestiva sequi viro.

Quis desiderio sit pudor aut modus

tam clari capitis? Praecipe lugubres

cantus, Melpomene, cui liquidam pater

vocem cum cithara dedit.

Ergo Quintilium perpetuus sopor

urget? Cui Pudor et Iustitiae soror

incorrupta Fides nudaque Veritas

quando ullum inveniet parem?

Multis ille bonis flebilis occidit,

nulli flebilior quam tibi, Vergili.

Tu frustra pius, heu, non ita creditum

poscis Quintilium deos.

Quid? Si Threicio blandius Orpheo

auditam moderere arboribus fidem,

num vanae redeat sanguis imagini,

quam virga semel horrida,

non lenis precibus fata recludere,

nigro compulerit Mercurius gregi?

Durum: sed levius fit patientia

quicquid corrigere est nefas.

Parcius iunctas quatiunt fenestras

ictibus crebris iuvenes protervi,

nec tibi somnos adimunt: amatque

ianua limen,

quae prius multum facilis movebat

cardines. Audis minus et minus iam:

«Me tuo longas pereunte noctes,

Lydia, dormis?»

Invicem moechos anus arrogantes

flebis in solo levis angiportu,

Thracio bacchante magis sub inter-

lunia vento:

cum tibi flagrans amor, et libido,

quae solet matres furiare equorum,

saeviet circa iecur ulcerosum,

non sine questu,

laeta quod pubes hedera virenti

gaudeat pulla magis atque myrto;

aridas frondes hiemis sodali

dedicet Euro.

Musis amicus tristitiam et metus

tradam protervis in mare Creticum

portare ventis, quis sub Arcto

rex gelidae metuatur orae,

quid Tiridaten terreat, unice

securus. O quae fontibus integris

gaudes, apricos necte flores,

necte meo Lamiae coronam,

Pimplea dulcis. Nil sine te mei

prosunt honores: hunc fidibus novis,

hunc Lesbio sacrare plectro

teque tuasque decet sorores.

Natis in usum laetitiae scyphis

pugnare Thracum est: tollite barbarum

morem, verecundumque Bacchum

sanguineis prohibite rixis.

Vino et lucernis Medus acinaces

immane quantum discrepat. Impium

lenite clamorem, sodales,

et cubito remanete presso.

Vultis severi me quoque sumere

partem Falerni? Dicat Opuntiae

frater Megillae, quo beatus

vulnere, qua pereat sagitta.

Cessat voluntas? Non alia bibam

mercede. Quae te cumque domat Venus,

non erubescendis adurit

ignibus; ingenuoque semper

amore peccas. Quidquid habes, age,

depone tutis auribus. Ah miser!

Quanta laborabas Charybdi,

digne puer meliore flamma!

Quae saga, quis te solvere Thessalis

magus venenis, quis poterit deus?

Vix illigatum te triformi

Pegasus expediet Chimaera.

Te, maris et terrae numeroque carentis arenae

mensorem, cohibent, Archita,

pulveris exigui prope litus parva Matinum

munera, nec quidquam tibi prodest

aerias tentasse domos, animoque rotundum

percurrisse polum, morituro?

ARCHITAS.

Occidit et Pelopis genitor, conviva deorum,

Tithonusque remotus in auras,

et Iovis arcanis Minos admissus; habentque

Tartara Panthoiden, iterum Orco

demissum, quamvis, clypeo Troiana refixo

tempora testatus, nihil ultra

nervos atque cutem morti concesserat atrae;

iudice te non sordidus auctor

naturae verique. Sed omnes una manet nox

et calcanda semel via leti.

Dant alios Furiae torvo spectacula Marti:

exitio est avidum mare nautis.

Mixta senum ac iuvenum densentur funera; nullum

saeva caput Proserpina fugit.

Me quoque, devexi rapidus comes Orionis,

Illyricis Notus obruit undis.

At tu, nauta, vagae ne parce malignus arenae

ossibus et capiti inhumato

particulam dare: sic, quodcumque minabitur Eurus

fluctibus Hesperiis, Venusinae

plectantur silvae, te sospite, multaque merces,

unde potest, tibi defluat aequo

ab Iove Neptunoque sacri custode Tarenti.

Negligis immeritis nocituram

postmodo te natis fraudem committere? Fors et

debita iura vicesque superbae

te maneant ipsum: precibus non linquar inultis;

teque piacula nulla resolvent.

Quamquam festinas, non est mora longa: licebit

iniecto ter pulvere curras.

Icci, beatis nunc Arabum invides

gazis et acrem militiam paras

non ante devictis Sabaeae

regibus, horribilique Medo

nectis catenas. Quae tibi virginum

sponso necato barbara serviet?

Puer quis ex aula capillis

ad cyathum statuetur unctis,

doctus sagittas tendere Sericas

arcu paterno? Quis neget arduis

pronos relabi posse rivos

montibus et Tiberim reverti,

cum tu coemptos undique nobilis

libros Panaeti, Socraticam et domum

mutare loricis Hiberis,

pollicitus meliora, tendis?

O Venus, regina Cnidi Paphique

sperne dilectam Cypron et vocantis

ture te multo Glycerae decoram

transfer in aedem.

Fervidus tecum puer et solutis

Gratiae zonis properentque Nymphae

et parum comis sine te Iuventas

Mercuriusque.

Quid dedicatum poscit Apollinem

vates? Quid orat de patera novum

fundens liquorem? Non opimae

Sardiniae segetes feraces,

non aestuosae grata Calabriae

armenta, non aurum aut ebur Indicum,

non rura, quae Liris quieta

mordet aqua taciturnus amnis.

Premant Calena falce quibus dedit

Fortuna vitem, dives et aureis

mercator exsiccet culillis

vina Syra reparata merce,

dis carus ipsis, quippe ter et quater

anno revisens aequor Atlanticum

impune: me pascunt olivae,

me cichorea, levesque malvae.

Frui paratis et valido mihi,

Latoe, dones, at, precor, integra

cum mente, nec turpem senectam

degere nec cithara carentem.

Poscimur. Si quid vacui sub umbra

lusimus tecum, quod et hunc in annum

vivat et plures, age, dic Latinum,

barbite, carmen.

Lesbio primum modulate civi,

qui ferox bello tamen inter arma,

sive iactatam religarat udo

litore navem,

Liberum et Musas Veneremque et illi

semper haerentem puerum canebat

et Lycum nigris oculis nigroque

crine decorum.

O decus Phoebi et dapibus supremi

grata testudo Iovis, o laborum

dulce lenimen, mihi cumque salve

rite vocanti!

Albi, ne doleas plus nimio, memor

immitis Glycerae, neu miserabiles

decantes elegos, cur tibi iunior

laesa paeniteat fide.

Insignem tenui fronte Lycorida

Cyri torret amor, Cyrus in asperam

declinat Pholoen; sed prius Apulis

iungentur capreae lupis,

quam turpi Pholoe peccet adultero.

Sic visum Veneri; cui placet impares

formas atque animos sub iuga aënea

saevo mittere cum ioco.

Ipsum me, melior cum peteret Venus,

grata detinuit compede Myrtale

libertina, fretis acrior Hadriae

curvantis Calabros sinus.

Parcus deorum cultor et infrequens,

insanientis dum sapientiae

consultus erro, nunc retrorsum

vela dare atque iterare cursus

cogor relictos: namque Diespiter,

igni corusco nubila dividens

plerumque per purum tonantes

egit equos volucremque currum,

quo bruta tellus, et vaga flumina,

quo Styx et invisi horrida Taenari

sedes Atlanteusque finis

concutitur. Valet ima summis

mutare, et insignem attenuat deus,

obscura promens: hinc apicem rapax

Fortuna cum stridore acuto

sustulit, hic posuisse gaudet.

O diva, gratum quae regis Antium,

praesens vel imo tollere de gradu

mortale corpus, vel superbos

vertere funeribus triumphos: -

te pauper ambit sollicita prece

ruris colonus, te, dominam aequoris,

quicumque Bithyna lacessit

Carpathium pelagus carina.

Te Dacus asper, te profugi Scythae,

urbesque, gentesque, et Latium ferox,

regumque matres barbarorum, et

purpurei metuunt tyranni,

iniurioso ne pede proruas

stantem columnam, neu populus frequens

ad arma cessantes, ad arma

concitet, imperiumque frangat.

Te semper anteit saeva Necessitas,

clavos trabales et cuneos manu

gestans ahena; nec severus

uncus abest, liquidumque plumbum.

Te Spes, et albo rara Fides colit

velata panno, nec comitem abnegat,

utcumque mutata potentes

veste domos inimica linquis.

At vulgus infidum et meretrix retro

periura cedit: diffugiunt, cadis

cum faece siccatis, amici,

ferre iugum pariter dolosi. -

Serves iturum Caesarem in ultimos

orbis Britannos, et iuvenum recens

examen, Eois timendum

partibus Oceanoque rubro.

Eheu, cicatricum et sceleris pudet

fratrumque. Quid nos dura refugimus

aetas? Quid intactum nefasti

liquimus? Unde manum iuventus

metu deorum continuit? Quibus

pepercit aris? O utinam nova

incude diffingas retrorsum in

Massagetas Arabasque ferrum!

Et thure et fidibus iuvat

placare, et vituli sanguine debito

custodes Numidae deos,

qui nunc Hesperia sospes ab ultima,

caris multa sodalibus,

nulli plura tamen dividit oscula,

quam dulci Lamiae, memor

actae non alio rege pueritiae,

mutataeque simul togae.

Cressa ne careat pulchra dies nota:

neu promptae modus amphorae,

neu morem in Salium sit requies pedum:

neu multi Damalis meri

Bassum Threicia vincat amystide:

neu desint epulis rosae,

neu vivax apium, neu breve lilium.

Omnes in Damalin putres

deponent oculos; nec Damalis novo

divelletur adultero,

lascivis hederis ambitiosior.

Nunc est bibendum, nunc pede libero

pulsanda tellus; nunc Saliaribus

ornare pulvinar deorum

tempus erat dapibus, sodales.

Antehac nefas depromere Caecubum

cellis avitis, dum Capitolio

regina dementis ruinas

funus et imperio parabat

contaminato cum grege turpium

morbo virorum, quidlibet impotens

sperare fortunaque dulci

ebria. Sed minuit furorem

vix una sospes navis ab ignibus,

mentemque lymphatam Mareotico

redegit ad veros timores

Caesar, ab Italia volantem

remis adurgens, accipiter velut

molles columbas aut leporem citus

venator in campis nivalis

Haemoniae, daret ut catenis

fatale monstrum. Quae generosius

perire quaerens nec muliebriter

expavit ensem nec latentis

classe cita reparavit oras;

ausa et iacentem visere regiam

vultu sereno, fortis et asperas

tractare serpentes, ut atrum

corpore combiberet venenum,

deliberata morte ferocior:

saevis Liburnis scilicet invidens

privata deduci superbo,

non humilis mulier, triumpho.

Persicos odi, puer, apparatus;

displicent nexae philyra coronae;

mitte sectari, rosa quo locorum

sera moretur.

Simplici myrto nihil adlabores

sedulus curo: neque te ministrum

dedecet myrtus, neque me sub arta

vite bibentem.