0

Hoc erat in votis: modus agri non ita magnus,

hortus ubi et tecto vicinus iugis aquae fons

et paullum silvae super his foret. Auctius atque

di melius fecere. Bene est. Nil amplius oro,

Maia nate, nisi ut propria haec mihi munera faxis.

Si neque maiorem feci ratione mala rem

nec sum facturus vitio culpave minorem,

si veneror stultus nihil horum: "O si angulus ille

proximus accedat, qui nunc denormat agellum!

O si urnam argenti fors quae mihi monstret, ut illi

thesauro invento qui mercennarius agrum

illum ipsum mercatus aravit, dives amico

Hercule!"; si, quod adest, gratum iuvat, hac prece te oro:

pingue pecus domino facias et cetera praeter

ingenium, utque soles, custos mihi maximus adsis.

Ergo ubi me in montes et in arcem ex urbe removi,

quid prius illustrem satiris musaque pedestri?

Nec mala me ambitio perdit nec plumbeus Auster

autumnusque gravis, Libitinae quaestus acerbae.

Matutine pater, seu Iane libentius audis,

unde homines operum primos vitaeque labores

instituunt (sic dis placitum), tu carminis esto

principium. Romae sponsorem me rapis: "Eia,

ne prior officio quisquam respondeat, urge."

Sive Aquilo radit terras seu bruma nivalem

interiore diem gyro trahit, ire necesse est.

Postmodo, quid mi obsit clare certumque locuto,

luctandum in turba et facienda iniuria tardis.

"Quid vis, insane, et quas res agis?" improbus urget

iratis precibus; "Tu pulses omne quod obstat,

ad Maecenatem memori si mente recurras."

Hoc iuvat et melli est, non mentiar. At simul atras

ventum est Esquilias, aliena negotia centum

per caput et circa saliunt latus: "Ante secundam

Roscius orabat sibi adesses ad Puteal cras";

"De re communi scribae magna atque nova te

orabant hodie meminisses, Quinte, reverti".

"Imprimat his cura Maecenas signa tabellis":

dixeris: "Experiar", "Si vis potes", addit et instat.

Septimus octavo propior iam fugerit annus,

ex quo Maecenas me coepit habere suorum

in numero, dumtaxat ad hoc, quem tollere raeda

vellet iter faciens et cui concredere nugas

hoc genus: "Hora quota est?", "Thraex est Gallina Syro par?"

"Matutina parum cautos iam frigora mordent",

et quae rimosa bene deponuntur in aure.

Per totum hoc tempus subiectior in diem et horam

invidiae noster. Ludos spectaverat una,

luserat in campo: "Fortunae filius!" omnes.

Frigidus a rostris manat per compita rumor:

quicumque obvius est, me consulit: "O bone (nam te

scire, deos quoniam propius contingis, oportet)

num quid de Dacis audisti? - Nil equidem. - Ut tu

semper eris derisor! - At omnes di exagitent me,

si quicquam. - Quid? Militibus promissa Triquetra

praedia Caesar an est Itala tellure daturus?"

Iurantem me scire nihil mirantur, ut unum

scilicet egregii mortalem altique silenti.

Perditur haec inter misero lux non sine votis:

o rus, quando ego te adspiciam? Quandoque licebit

nunc veterum libris, nunc somno et inertibus horis

ducere sollicitae iucunda oblivia vitae?

O quando faba Pythagorae cognata simulque

uncta satis pingui ponentur oluscula lardo?

O noctes caeneque deum, quibus ipse meique

ante Larem proprium vescor vernasque procaces

pasco libatis dapibus! Prout cuique libido est,

siccat inaequales calices conviva solutus

legibus insanis, seu quis capit acria fortis

pocula, seu modicis uvescit laetius. Ergo

sermo oritur, non de villis domibusve alienis,

nec male necne Lepos saltet: sed quod magis ad nos

pertinet et nescire malum est, agitamus utrumne

divitiis homines, an sint virtute beati

quidve ad amicitias, usus rectumne, trahat nos,

et quae sit natura boni summumque quid eius.

Cervius haec inter vicinus garrit aniles

ex re fabellas. Si quis nam laudat Arelli

sollicitas ignarus opes, sic incipit: - Olim

rusticus urbanum murem mus paupere fertur

accepisse cavo, veterem vetus hospes amicum;

asper et attentus quaesitis, ut tamen artum

solveret hospitiis animum. Quid multa? Neque ille

sepositi ciceris nec longae invidit avenae,

aridum et ore ferens acinum semesaque lardi

frusta dedit, cupiens varia fastidia cena

vincere tangentis male singula dente superbo;

cum pater ipse domus palea porrectus in horna

esset ador loliumque, dapis meliora relinquens.

Tandem urbanus ad hunc: "Quid te iuvat, inquit, amice,

praerupti nemoris patientem vivere dorso?

Vis tu homines urbemque feris praeponere silvis?

Carpe viam, mihi crede, comes, terrestria quando

mortales animas vivunt sortita, neque ulla est

aut magno aut parvo leti fuga: quo, bone, circa,

dum licet, in rebus iucundis vive beatus:

vive memor quam sis aevi brevis." Haec ubi dicta

agrestem pepulere, domo levis exsilit; inde

ambo propositum peragunt iter, urbis aventes

moenia nocturni subrepere. Iamque tenebat

nox medium caeli spatium, cum ponit uterque

in locuplete domo vestigia, rubro ubi cocco

tincta super lectos canderet vestis eburnos,

multaque de magna superessent fercula caena,

quae procul exstructis inerant hesterna canistris.

Ergo ubi purpurea porrectum in veste locavit

agrestem, veluti succinctus cursitat hospes

continuatque dapes, nec non verniliter ipsis

fungitur officiis, praelambens omne quod adfert.

Ille cubans gaudet mutata sorte bonisque

rebus agit laetum convivam, cum subito ingens

valvarum strepitus lectis excussit utrumque.

Currere per totum pavidi conclave, magisque

exanimes trepidare, simul domus alta Molossis

personuit canibus. Tum rusticus: "Haud mihi vita

est opus hac", ait, et "Valeas! Me silva cavusque

tutus ab insidiis tenui solabitur ervo".